Motivation theories in learning


ကိုယ့္ဆရာ တေယာက္က ေက်ာင္းသားေတြ က စာအေပၚစိတ္၀င္စားမွု. motivation မရွိဘူးလို. ဟိုးတေလာက post တခုမွာေၿပာရင္း ပါလာတယ္။ အက်ိဳးရိွေတာ့လဲ အေၾကာင္းရိွရမွာေပါ့ ဆုိၿပီး educational psychology ထဲက motivation theory ေတြ လိုက္ဖတ္ၿပီး ေကာက္ႏွုတ္ထားတာ။

Motivation ဆုိတာ လူေတြအေနနဲ. သူတုိ.ရဲ. လိုအပ္ခ်က္ ဆႏၵ စတာေတြကို အေကာင္အထည္ဖုိ. လုပ္ေစဖုိ. ေရွရွည္ လုပ္ေစဖုိ. ၿဖစ္ေစတဲ့ တြန္းအားလို.ဆုိရမယ္။ Motivation နဲ. emotion ဘာကြာလဲဆုိရင္ emotion ဆုိတာက လက္တေလာ ပတ္၀န္းက်င္ လွံု.ေဆာ္မွူ.ေတြကုိ တုန္.ၿပန္တဲ့ ခံစားမွု.ပဲ Motivation က်ေတာ့ behaviour ကိုၿဖစ္ေစတဲ့ ဟာေပါ့။ ေရရွည္ စြဲစြဲၿမဲၿမဲ လုပ္ေစမဲ့ action ကုိၿဖစ္ေစတာလုိ.ဆုိခ်င္တာ။

Motivation ရိွေနရင္ စာသင္တာၿဖစ္ၿဖစ္ တၿခား ရည္မွန္းခ်က္ရိွရာအလုပ္ၿဖစ္ၿဖစ္ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္တယ္။ အားစုိက္တယ္။ ဒီေတာ့ပိုၿဖစ္ထြန္းလြယ္တယ္ေပ့ါ။

Learning နဲ. ပတ္သတ္ၿပီး motivation ကုိ အားေကာင္းေစတဲ့အခ်က္ေတြက

Challenge 
မလုပ္ဖူးတဲ့ဟာတခုခု စိမ္ေခၚမွု.တခုခု အဲ့တာကို လုပ္ၾကည့္မယ္ ဒါမ်ိဳးကို ဆုိခ်င္တာက လူဆုိတာ adventure ကိုၾကိဳက္တယ္ မလုပ္ဖူးတာေလး ခက္တာေလး လုပ္ၾကည့္လုိ. ရသြားရင္ ေက်နပ္ ႏွိစ္သိမ့္မယ္ pleasure ရမယ္ dopharmine ထြက္မယ္ အဲ့ေတာ့ ဒါမ်ိဳး ေနာက္တခါ လုပ္ခ်င္မယ္။

Curiosity 
သိခ်င္တာ စူးစမ္းခ်င္စိတ္ရိွတာ။ သိခ်င္တာ။ ေၿပာရရင္ ကိုမသိေသးတဲ့အရာတခုခုကို ေလ့လာခ်င္စိတ္ သိခ်င္စိတ္ရိွတာ။ ဒီေနရာေလးမွာ ဒါကေတာ့ ဘာလို.ၿဖစ္သြားတာလဲဆုိတာမ်ိဳး သိခ်င္စိတ္ရိွေအာင္လုပ္ေပးရမွာ ။ဒါဆုိ motivate ၿဖစ္တယ္ ။ ဥပမာ ဒါေတြ ဘာလုိ.သင္ေနရတာလဲ ဘယ္ေနရာ အက်ိဳးရိွမလဲ ဒါဆုိ Curiosity ကုိ ၿမွင့္ေပးရာ ေရာက္မယ္။

Control 
ဥပမာ game ေတြ ကစားတဲ့အခါ အထဲက ေနရာကို ၀င္ကစားလုိ.ရတယ္။ ထိန္းခ်ဳပ္လို.ရတယ္။ ကိုယ္ကခ်ယ္လွယ္လို.ရတဲ့အခါ ပိုစိတ္၀င္စားတယ္။ Learn လုပ္တဲ့အခါမွာလဲ ကုိသင္ထားတဲ့ဟာေတြကို ဘယ္ေနရာမွာ ကိုယ္တုိင္ၿပန္အသံုးခ်ၾကည့္မယ္ ဆုိတာမ်ိဳး control လုပ္ႏုိင္ရင္ ပိုၿပီး motivate ၿဖစ္တယ္။

Fantasy
ဒါကိုလုပ္လုိက္ရလုိ. ေက်နပ္တာ ၀မ္းသာအားရၿဖစ္တာ ေပ်ာ္တာ။ ဥပမာ ဟာငါက ဒါေတြေတာင္ နားလည္သြားၿပီ မဆုိးဘူးပဲ ငါပိုတတ္သြားၿပီ ဆုိတာမ်ိုး ၿဖစ္ေစတာသည္ motivate ၿဖစ္ေစတယ္။ လူရဲ. ပင္ကုိယ္ ဆႏၵေတြမွာကိုက ဒါေတြသည္ ပါလာၿပီးသားပဲ။

Competition, Cooperation, Recognition.
Competition ရိွရင္ motivate ၿဖစ္မယ္။ လူ.သဘာ၀အရ သူမ်ားထက္သာခ်င္တာကိုး ႏိုင္ခ်င္တယ္။ ဒါသည္ ေမြးရာပါ ပါလာတဲ့ survive ၿဖစ္ေစတဲ့ instinct မ်ိဳး ။ေနာက္တခုက cooperation အခ်င္းခ်င္းခ်ိတ္ဆက္ ၿပီး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တာမ်ိဳးကလဲ motivation ကိုၿဖစ္ေစတယ္။ Recognition က်ေတာ့ ဥပမာ ဆုေတြရတာမ်ိဳး အသိအမွတ္ၿပဳခံရတာမ်ိဳး ဒါမ်ိဳးဆုိရင္ကုိ motivate ၿဖစ္တယ္။

ခုနက အခ်က္အားလံုးသည္ game ေတြမွာရိွတယ္။ ဒါေၾကာင့္ game ေတြကို စြဲစြဲၿမဲၿမဲေဆာ့ၾကတာ။ Motivate လုပ္ၿပီးသားၿဖစ္ေနတာကိုး။

ခုနက Motivation နဲ.ပတ္သတ္ၿပီးထုတ္ထားတဲ့ theory ေတြရိွတယ္။

Intrinsic and Extrinsic Motivation Theory

Intrinsic motivation ဆုိတာ အၿပင္က ဘာမွ လုပ္စရာ မလုိပဲ ေမြးရာပါ ပါလာတာမ်ိဳးကိုဆုိခ်င္တာ။ ဥပမာ လူေတြသည္ အသက္ရွင္ခ်င္တယ္။ ဂရုစုိက္မွု.ခင္ခ်င္တယ္။ စူးစမ္းခ်င္တယ္။ ဒါမ်ိဳးသည္ ေမြးရာပါ ပါလာတာ။ Challenge, Curiosity, Control, Fantasy အဲ့ေကာင္ေတြက intrinsic motivation ထဲမွာပါတယ္။ Intrinsic motivation ရိွဖုိ.က်ေတာ့ will power နဲ. positive attitude ရိွဖုိ.လုိတယ္။

Extrinsic က်ေတာ့ သူက ၿပင္ပကေန motivate ၿဖစ္ေအာင္ လွံု.ေဆာ္ေပးရတာ ။ ဥပမာ ဒီေက်ာင္းသားက ဒီအတုိင္း စာကို စိတ္မ၀င္စားဘူး။ ဒါဆုိရင္ ဆုေပး ဒဏ္ေပးစနစ္ ၿပိင္ပြဲလုပ္လုိ.ၿဖစ္ၿဖစ္ မပုၾကြယ္နဲ. ခရုငယ္ပံုၿပင္ထဲကလုိေပါ့ ဒါသည္ extrinsic motivation ပဲ။ခုနက extrinsic motivate လုပ္ေပးရင္းနဲ. သူ.ဟာသူ အရိွန္ရလာၿပီး intrinsic motivation ၿဖစ္လာႏုိင္တယ္။

Self Determination Theory

လူေတြက သူတုိ.ရဲ. physical mental need ေတြနဲ.ကို္က္ညီရင္ပုိၿ႔ပီး motivate ၿဖစ္တယ္။ဥပမာ တေန.လုပ္မွ တေန.စားရတဲ့သူကို မင္းစာအုပ္ဖတ္ပါလား တုိးတက္မယ္လုိ.ေၿပာ၇င္ လုပ္ခ်င္မွလုပ္မယ္။ သူ.ခမ်ာ စာအုပ္၀ယ္ဖုိ. ဖတ္ဖုိ. အားမွလဲအားမွာကိုး။ ဒါေပမဲ့ ဒီစာအုပ္ဖတ္လိုက္ရင္ေတာ့ မင္းလုပ္ေနတဲ့ စုိက္ပ်ိဳးေရး ေအာင္ၿမင္တဲ့နည္းေတြရိွတယ္။ ဒါမ်ိဳးကိုက်ေတာ့ self determination theory လို.ေခၚတယ္။ တဦးခ်င္းကိုက္တာ ေပးတာေပါ့။

Social Cognitive Theory

ဒါက်ေတာ့ လူအုပ္ထဲမွာ သူမ်ားေတြ လုပ္ေနတာ ကိုင္ေနတာကိုၾကည့္ၿပီး learn လုပ္ေစခ်င္စိတ္ၿဖစ္လာတာ။ ၿပပြဲေတြ ၿပိဳင္ပြဲေတြ လုပ္တာသည္ ဒီသေဘာပဲ။ အဲ တခုေတာ့ရိွတာေပါ့။ ၿပပြဲၿပိဳင္ပြဲေတြမွာ ဘာၿပသလဲဆုိတာေတာ့ရိွတယ္။

Expectancy Theory

ဒါက်ေတာ့ ဒါေတြတတ္ထားရင္ ဘယ္ေလာက္ အလုပ္အကုိင္အခြင့္အလမ္းေသခ်ာတယ္။ ငါေတာ့ ၾကိဳးစားမွၿဖစ္မယ္ ၾကိဳးစားသေလာက္လဲ အက်ိဳးရိွႏုိင္တယ္။ အဲ့လို expectation အေပၚမူတည္ၿပီး ၿဖစ္လာတာ။. အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းရ ေကာင္းမယ္ ခိုင္မာမယ္ဆုိရင္ learn လုပ္ဖုိ. ပို motivate ၿဖစ္ေစတယ္ေပါ့။

ARCS Model

(A)Attention

ေက်ာင္းသားကိုစိတ္၀င္စားေအာင္လုပ္တာ ေဟ့ဒါက ဘယ္ေလာက္ရမယ္ထင္လဲ မွန္းၾကည့္ လက္ေတြ.ၿပၾကည့္ ေတြ.လား လြဲတယ္ ။ဒါဆုိ attention ရၿပီ။ထင္မွတ္မထားတာေတြ suprise ၿပတာမ်ိဳးကို ဆုိခ်င္တာ။ မဟုတ္ရင္ ဘယ္သူမွ စိတ္မ၀င္စားဘူး။အဂၤလိပ္လုိေရးထားတာကို ၿမန္မာလို ကေပါက္တိကေပါက္ခ်ာ ဘာသာၿပန္ၿပရင္ပိုဆုိးတာေပါ့။ ေနာက္ ဟာသေတြထဲ့ေၿပာတာ ရံဖန္ရံခါေပါ့။ ေမးခြန္းေတြ ေမးတာ သူတို.ကို သင္ေနတဲ့အထဲပါေနေအာင္ လုပ္တာ။ သူတုိ. နားလည္ႏဳိင္တဲ့ example ေတြၿပတာ။ ၿမင္သာေအာင္ေၿပာတာ။ ရွင္းၿပတာ ။ ဒါေတြကေန attention ရမယ္။ အဲ့တာကေန motivate ၿဖစ္မယ္။

(R)Relevance

ဒါကေတာ့ Why ေပါ့ ဘာေၾကာင့္သင္ေနရတာလဲ ဘာအတြက္အက်ိဳးရိွတာလဲ။ ခုလက္ရိွဘယ္ေနရာ အသံုး၀င္လဲ ေနာင္က် ဘယ္ေနရာအသံုး၀င္မလဲ။ ဘယ္ေလာက္တန္ဖိုးရိွလဲ ။ ဒါေတြမသိရင္ စိတ္မ၀င္စားႏုိင္ဘူး။

(C) Confidence

ေက်ာင္းသားကို သူသင္ေနရတာနဲ.ပတ္သတ္ၿပီး တန္ဖိုးရိွတယ္ အသံုး၀င္တယ္ သူဒါကုိသိထားရင္ ပိုေကာင္းမယ္ ပိုၿပီး အက်ိဳး၇ိွမယ္ဆုိတာ သိေအာင္ လုပ္တာ။ ဘယ္သူမွ ဘာမွန္းမသိတဲ့ အရာၾကီးမလုပ္ခ်င္ဘူး အဓိပၺာယ္လဲ မရိွဘူး။

(S) Satisfaction

Learn လုပ္ရတာကေန အက်ိဳးရိွပါလား သင္ရတာ နားလည္ရလြယ္ပါလား ငါေတာ့ အသံုးက်ပါလားဆုိတာေတြ ေပးလိုက္ႏုိင္ရင္ satisfy ၿဖစ္မယ္။ ငယ္ငယ္က သင္ခန္းစာမွာ မပါတာသြားေမးေတာ့ ဒါစာေမးပြဲမွာ မပါဘူးတဲ့ ။ အဲ့လို satisfication မ်ိုး မၿဖစ္ဖုိ.လုိတယ္။ စာေမးပြဲ ေအာင္ဖုိ. ေလာက္ပဲဆုိတဲ့ satisfaction ထက္ ဘ၀ အာမခံခ်က္ေပးႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့ satisfaction ကပိုေကာင္းမယ္။

အဆံုးသတ္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ရရင္ ေက်ာင္းသားေတြ စာစိတ္မ၀င္စားတာသည္ Intrinsic motivation မရိွလို.ေသာ္လည္းေကာင္း ARCS model အရ အကုန္လြဲေနလို.ေသာ္လည္းေကာင္းဆုိတဲ့ အေၿဖရပါေၾကာင္း။

Credit : Thet Khine facebook

Post a Comment